Gepubliceerd op 26 augustus 2026 om 08:51 uur
Twee werkplekken, beide 28 graden luchttemperatuur, beide 55 procent luchtvochtigheid. De ene ligt in de schaduw, de andere in de volle zon — of naast een oven. Voor de mens zijn dit twee totaal verschillende dagen. Voor een gewone thermometer zijn het dezelfde cijfers.
Dat is geen meetfout, maar opzet: de sensor van een thermometer wordt bewust afgeschermd, zodat straling de meting niet verstoort. Precies de straling die de mens belast, wordt dus planmatig buiten de meting gehouden.
Waar het om gaat
Een WBGT-meter voor de beoordeling van hittestress.
- Registreert het samenspel van temperatuur, luchtvochtigheid, luchtbeweging en stralingswarmte
- Zwarte globetemperatuur (TG) voor het meten van directe zonne- en stralingswarmte
- In/Out-functie: WBGT-waarde met of zonder directe zonnestraling
De zwarte bol is het echt slimme onderdeel
Hij is een fysiek model van een mens die daar staat. Een matzwarte bol met een sensor in het midden neemt straling op zoals een lichaam dat doet, geeft tegelijkertijd warmte af aan de langsstromende lucht en stelt zich in op een evenwichtstemperatuur.
Deze ene meetwaarde bevat daarmee drie invloeden tegelijk: hoeveel straling er binnenkomt, hoe warm de lucht is en hoe sterk die in beweging is. Een windvlaag koelt de bol af, precies zoals hij ook de mens afkoelt. Staat men voor een oven, dan stijgt de waarde, terwijl de luchttemperatuur gelijk blijft.
En de natte thermometer levert de vierde grootheid. Die laat zien hoe goed verdamping nog werkt — dus of het lichaam zijn enige effectieve koeling nog wel kan benutten. WBGT weegt deze meetwaarden samen tot één getal, in plaats van ze afzonderlijk te beschouwen.
Waarom er twee bedrijfsmodi zijn
Buiten in de directe zon levert straling een aanzienlijke bijdrage; binnen of in de schaduw nauwelijks. Daarom wordt de WBGT-waarde in beide gevallen anders gewogen — en een apparaat dat maar één formule kent, zou in de andere situatie stelselmatig ernaast zitten.
De In/Out-schakeling zorgt ervoor dat dezelfde meetkop in beide gevallen de juiste index levert. Dat is het verschil tussen een waarde die vergelijkbaar is met een norm en een getal dat slechts ongeveer in de goede richting wijst.
Onderscheid met de gevoelde hitte-index
Een hitte-index op basis van temperatuur en luchtvochtigheid beantwoordt de vraag hoe warm de lucht aanvoelt. Dat is op kantoor, in de keuken of in een hal zonder sterke stralingsbronnen volkomen voldoende.
WBGT beantwoordt de andere vraag: hoe groot is de totale warmtebelasting op de mens, inclusief wat zon, oven of hete wanden daaraan toevoegen. Zodra er een stralingsbron in het spel is, zijn de twee getallen niet meer uitwisselbaar — en dan is WBGT de waarde waarop werk- en pauzeregels zijn gebaseerd.
Drie typische toepassingen
- Bouw en buitenwerk: Beoordeling in de zon, waar de luchttemperatuur alleen misleidend is.
- Gieterij, smederij, bakkerij: Werkplekken met sterke stralingswarmte van installaties.
- Sport en training: Belastingsplanning op hete dagen.
Waarom het loont
Hittestress kost al geld lang voordat iemand uitvalt: de concentratie neemt af, het werktempo daalt, het foutenpercentage stijgt — en dat alles wordt zelden als hitteprobleem geboekt, maar als een slechte dag.
De praktische waarde van een meting ligt erin dat de beslissing over pauzes niet langer afhangt van wie erom vraagt. Een getal dat iedereen accepteert, maakt van een discussie een regel — en die beschermt beide partijen, zowel de werknemer als de verantwoordelijke.