Gepubliceerd op 24 augustus 2026 om 01:06 uur
Twee meetinstrumenten, dezelfde lamp, twee duidelijk verschillende luxwaarden. Beide apparaten zijn in orde, beide zijn gekalibreerd. Het verschil zit hem in het feit dat een luxmeter helemaal geen licht meet, maar licht zoals het menselijk oog het weegt — en die weging is bij gekleurde en smalbandige LED’s de doorslaggevende foutenbron.
Waar het om gaat
Een lichtmeter die uitdrukkelijk is ontworpen voor LED-verlichting.
- Meting van witte, rode, gele, groene, blauwe en violette LED-verlichting en van standaardlicht
- Weergave in lux of footcandle
- Cosinus- en kleurgecorrigeerde meting
- LCD-display met 4000 digits, min/max en gemiddelde
- Handmatig opslaan en oproepen van maximaal 99 meetwaarden
- Losse lichtsensor met beschermkap en spiraalkabel, uittrekbaar tot 1,5 m
- Compleet met batterij en harde koffer
Het probleem erachter
Lux is een fysiologische eenheid, geen zuiver fysische. Eén watt groen licht lijkt het oog vele malen helderder dan één watt rood of blauw licht. Om lux te kunnen weergeven, moet de sensor van een meetinstrument daarom precies deze gevoeligheidscurve van het oog volgen. Dat gebeurt via een filter voor de fotodiode — en hoe goed dit filter de curve benadert, bepaalt de meetnauwkeurigheid.
Bij gloeilicht valt een onvolmaakte aanpassing nauwelijks op, bij LED’s daarentegen wel. Een gloeilamp straalt over het hele zichtbare spectrum; afwijkingen van het filter middelen grotendeels uit. Een gekleurde LED straalt daarentegen in een smalle band. Wijkt het filter juist daar af, dan werkt de fout ongedempt door in het resultaat — en wel, afhankelijk van de LED-kleur, in verschillende richtingen. Precies daarom biedt dit apparaat een keuze op basis van LED-kleur in plaats van één kalibratie voor alles.
De cosinuscorrectie is het tweede, vaak over het hoofd geziene punt. Verlichtingssterkte heeft betrekking op een oppervlak, en licht dat schuin invalt verdeelt zich over een groter oppervlak — het draagt dus minder bij, precies in verhouding tot de cosinus van de invalshoek. Een vlakke, niet-gecorrigeerde sensor weegt zijdelings invallend licht te zwaar. In een ruimte met meerdere lampen, waarin het grootste deel van het licht juist niet loodrecht van boven komt, is dat geen detailfout, maar verschuift het het hele resultaat.
De losse sensor aan het spiraalkabel lost tot slot een zuiver praktisch probleem op: degene die meet staat zelf in het licht. Wie het apparaat in de hand houdt en ernaar kijkt, werpt met het eigen lichaam een schaduw op het meetvlak. Met 1,5 m kabel kunt u de sensor precies plaatsen waar de waarde geldt — op het werkoppervlak, in het rek, op de beeldschermwerkplek — terwijl u zelf opzij stapt.
Drie typische toepassingen
- Werkplekverlichting: aantonen van de verlichtingssterkte op werkplekken, werkbanken en in keuringsruimtes.
- LED-ombouw: vergelijking van vóór en na, wanneer conventionele armaturen door LED worden vervangen en het wattage niets meer zegt.
- Winkels, tuinbouw en podium: gekleurde LED-verlichting, waarbij een standaardluxmeter systematisch de plank misslaat.
Waarom het loont
Verlichting wordt bijna altijd in twee stappen verkeerd beoordeeld: gepland op wattage, opgeleverd op het oog. Beide werkte redelijk zolang alle lichtbronnen ongeveer hetzelfde straalden. Met LED’s is het wattage geen maat meer voor helderheid, en het oog went binnen enkele minuten aan een te laag niveau, zonder dat iemand het opvalt.
Een meting die de werkelijke waarde levert op de plek waar wordt gewerkt, maakt hier een controleerbaar getal van — zowel tegenover een opdrachtgever als tegenover een norm of voorschrift. En ze voorkomt de duurste van de twee fouten: een volledig geïnstalleerde installatie die pas na de oplevering te donker blijkt.